De Machinefabriek

 

Na 5 jaar in de voormalige ‘Zware plaatwerkerij’ van scheepswerf ‘De Schelde’ te zijn gegroeid, is het Panorama Walcheren eind 2014 verhuisd naar de voormalige machinefabriek, hal 3.

Deze hal werd gebouwd in 1919, toen ‘de schelde’, of kort KMS, de eerste licentiehouder werd van de Sulzer scheepsdiesels. Sulzer was een toonaangevend fabrikant van dieselmotoren in Zwitserland. Een goede greep van Sulzer was om Diesel in dienst te nemen, de uitvinder van de dieselmotor.

Innovatief is Sulzer lang gebleven: in de jaren 70 werd common-rail systeem op de scheepsdiesels toegepast, lang voor dat bij automobielen gebruikelijk werd.

De zelf te maken onderdelen werden in aangrenzende hallen 1 en 2 machinaal bewerkt. In deze hal 3 kwamen alle onderdelen tezamen en werden de voortstuwingsmotoren geassembleerd. Als de motor compleet was werd er proefgedraaid op de proefstand (op de foto hierboven, het linker gedeelte van de hal). Omdat het vermogen tijdens het proefdraaien niet aan de schroefas en dus de schroef afgegeven kon worden werd de motor aan een waterrem gekoppeld. Na het proefdraaien werd de motor weer in enkele delen gesplitst om naar buiten gereden te worden op rails (die zijn buiten de machinefabriek nog te zien) en met de zo karakteristieke 150 tons kraan, die later nog maar 100 ton mocht tillen, aan bord geplaatst te worden. Zo hebben hier sinds 1920 meer dan 100 Sulzer motoren op de proefstand staan draaien. Bestemt voor hier gebouwde schepen, maar ook voor andere werven. Op de foto herkenbaar; enkele krukassen (links en middenvoor) en drie motoren in verschillende stadia van opbouw (waarschijnlijk van het type Sulzer 9RND90, dwz. 9 cilinders met een diameter van 90 cm).

Om enig idee te krijgen van de afmetingen: naast het rode ovaaltje staat de menselijke maat....

Sporen in deze hal die nog wijzen op het vroegere gebruik zijn  de gaten in de langswand (voor de afvoergassen leiding), de tanks (brandstof) tegen diezelfde wand, rails naar de afbouw kade en de resten van de fundaties waarop de diesels op de proefstand opgebouwd werden.

Overigens werden hier ook turbines in elkaar gezet. Turbines of diesels, ze draaien om iets essentieels door te geven, paardenkrachten toen, menskrachten nu. Nu zijn vrijwilligers in deze ruimte bezig het Panorama Walcheren een nieuwe boost te geven. Draaide de as van een motor 80 keer per minuut, wij zijn tevreden als een gast 8 minuten bij een van onze opstellingen een omwenteling maakt.

 

Van Machinefabriek tot atelier en expositieruimte

                      Panorama Walcheren    |    De Willem Ruysstraat 102    |   4381 NK   |   Vlissingen