Lezing voor de ‘Vrienden van’  26-09-2017

Home  

 


Geboeid en stil luisterden wij naar de interessante lezing door Joost Bakker over de “Schilders van Walcheren. Niet alleen hoorden we verhalen over de levens van Domburgse schilders, die de meesten van ons wel min of meer kennen, maar deze lezing ging in ’t bijzonder over “Kunstenaars KOLONIES op het eiland Walcheren, het ultieme schildersparadijs”.

Halverwege het midden van de 19e eeuw zijn overal in Europa kunstenaarskolonies ontstaan. Oorzaak was de ontwikkeling van verf in tubes. Met palet en penselen trokken de kunstenaars naar buiten en zo kon onder meer het impressionisme ontstaan. In Frankrijk zien we dat in Barbison, in Duitsland in Worpswede en in Nederland zijn plaatsen als Scheveningen, Katwijk, Bergen, Laren en verschillende dorpen op Walcheren geliefde oorden van samenkomst.

Reden van ontstaan waren een aantal factoren, zoals goedkope woningen, sociale contacten, een mecenas (geld beschikbaar), kunstcriticus (verspreiding van informatie), en tot slot een kapitaalkrachtig koperspubliek.

Al deze factoren waren ook beschikbaar op Walcheren. Daarbij kwam nog dat de toegankelijkheid van Walcheren nog werd vergroot door de opening van de nieuwe spoorlijn tussen Bergen op Zoom en Vlissingen in 1873.

Joost Bakker vertelde innemend over specifiek de Kunstenaarskolonies op Walcheren in de plaatsen Domburg, Westkapelle, Zoutelande, Biggekerke, Vlissingen, Middelburg en Veere.

In Domburg en Westkapelle komen schilders samen zoals Jan Toorop en zijn dochter Charley Toorop, F. Hart Nibbrig, Jan Heyse, Mies Elout Drabbe. Ook Mondriaan bezoekt verschillende jaren het dorp Domburg. In 1909 tekent/schildert hij nog een realistisch beeld van de kerk van Domburg, maar enkele jaren later, 1914, maakt hij een volledig abstracte afbeelding van diezelfde dorpskerk. Mecenas voor de Domburgse schilders was de antroposofe Marie Tak van Poortvliet.
Ook de kunstkriticus ontbreekt niet. Dat was Alb. Plasschaert, getrouwd met Lucie van Dam van Isselt, die later ook tot de Veerse schilders behoort.


Zoutelande was geliefd bij Ferdinand Hart Nibbrig en in Biggekerke zien we Antoinette Nijhoff-Wind, echtgenote van de schrijver/dichter Martinus Nijhoff. Bij Antoinette, gescheiden van haar man, zien de inwoners van Biggekerke steeds vaker de  schilderes Miss Marlow Moss op bezoek komen. Marlow Moss schilderde abstract als Mondriaan. Zij was een exentrieke Engelse, manlijk gekleed en werd op het dorp al snel “ventjes wuuf” genoemd. Zo vertelde Joost Bakker allerlei anekdotes bij zijn verhalen en tijdens het kijken naar de vele afbeeldingen.

In Vlissingen zien we schilders ontstaan als C. Guys, Piet Mos, Willem Jucka en rond 1938 Gerard Jacobs, die de Kunstkring Het Zuiden oprichtte. Kenmerkend voor deze groep zijn de scheepvaart afbeeldingen met het zg ‘Schelde luminisme’.

In Middelburg woonden al vanaf de 17e eeuw bekende schilders. Middelburg had ook al een Tekenakademie, met o.a. de gebroeders Koekoek als leerling, waarvan B.C. Koekoek de belangrijkste is. Op de Tekenakademie werd alleen tekenen onderwezen. Het schilderen werd geleerd in de behangselfabrieken. (Daar was verf) Ook de schilders Reimond Kimpe (1885-1970) en vader en zoon Schütz behoren bij Middelburg. In 1956 wordt in Middelburg de Zeeuwse Kunst Kring (ZKK) opgericht, die nog steeds bestaat.

Tot slot zien we nog een uitgebreide groep schilders die bij de Veerse Kunstenaarskolonie (1892-1970) behoren. Deze groep kan verdeeld worden in “Veerse Schilders van de Wal” en “Varende Schilders”.
De rijke Engelsman Albert Ochs (1857-1921) kocht in 1896 één van de Schotse huizen “De Struijs” en begint daar na enkele jaren met tentoonstellingen. In Veere zien we schilders als de gefortuneerde Anna Boch (familie van Villeroy & Boch), Maurice & Ada en hun dochter Sarika Goth, A.J. van Dijk, de autodidact Dirk Jan Koets, Karel van Veen, Jan Heyse, Vaarzon Morell en Claire Bonebakker.

Er bestaat een mooi boek over de Veerse schilders: “Heel de wereld trekt naar Veere” van Kees Leeman (2003).


Veel dank aan de organisatie Vrienden van Panorama Walcheren en de innemende verhalen van Joost Bakker, eigenaar van Galerie “De 4 Gemeten” in Middelburg, gespecialisseerd in Zeeuwse schilders 1900 - 1960.


Albertien Verweij-van der Have

                       Panorama Walcheren    |    De Willem Ruysstraat 102    |   4381 NK   |   Vlissingen